De monumentale gebouwen op het oorspronkelijke slachthuisterrein, waaronder het hoofdgebouw de directeurswoning, de kantine en de stallen blijven behouden en krijgen een nieuwe functie. De restauratie en transformatie van de monumentale panden op het Slachthuisterrein, zijn ontworpen door Hans van Heeswijk Architecten.
Slachthuis
Het voormalige slachthuis uit 1907 wordt gekoesterd en zorgvuldig gerestaureerd en getransformeerd. Nieuwe gevelopeningen en grote daklichten zorgen voor veel daglicht in het industriële gebouw.
Het slachthuis biedt na de verbouwing ruimte aan een gevarieerd programma met openbare functies die zorgen voor een levendige buurt. Zo is er ruimte voor horeca gelegenheden met terras, een sportruimte, kantoorruimtes en vergaderfaciliteiten voor verschillende bedrijven.
De Watertoren
De watertoren – vroeger gebruikt voor opslag van koelwater – wordt toegankelijk gemaakt en krijgt een nieuw gebruik als bijeenkomstenruimte op de bovenste verdieping met een fantastisch panoramisch uitzicht over Haarlem en een nieuw dakterras.
Directiegebouw
Oorspronkelijk gebouwd als directiekantoor en woonhuis van de directeur, krijgt de statige historische villa een invulling met zeven ruime woningen. De twee fraaie trappenhuizen, die vroeger het directiekantoor en de directeurswoning ontsloten, worden gerestaureerd en bieden toegang tot de woningen. De toekomstige bewoners kunnen genieten van de monumentale sfeer van de entree met terrazzo vloer en betegelde wanden. De gevels en het dak worden hersteld en verduurzaamd.
Kantinegebouw
Het voormalige kantine- en administratiegebouw wordt gerestaureerd en getransformeerd naar een woongebouw met zes appartementen.
Behoud en hergebruik van gebouwen
De voormalige panden van het slachthuis, de directeurswoning, de kantine, de watertoren en de stallen zijn grotendeels behouden en krijgen een nieuwe functie.
Het bestemmingsplan voor het terrein stelt expliciet dat “de aanwezige landschappelijke structuren en monumentale bebouwing vormen de basis van het stedenbouwkundig plan”.
Bij de sloop van oudere elementen is er circulair gewerkt: bijvoorbeeld isolatiewanden zijn gedemonteerd zodat ze hergebruikt konden worden.
Energie- en bouwkundige duurzaamheid
Voor het terrein geldt in het bestemmingsplan dat energiegebruik zo veel mogelijk beperkt moet worden via isolatie, zuinige apparatuur, duurzame energie (zoals zonnepanelen, warmte-koude opslag) etc. Voor de nieuwbouw op het terrein (maar in samenhang met de monumentale panden) geldt: gasloos opleveren, goede isolatie/ventilatie, zonnepanelen, EPC-norm circa 0,4 of lager.
Voor de gebruikte monumentale panden geldt in het bredere erfgoedbeleid van de gemeente Haarlem: “Energetisch verduurzamen van monumenten … het gaat hierbij om isolatiemaatregelen, duurzame installaties en het opwekken van schone energie.”
Omgeving, water & groen
Het gehele gebied is ontworpen met aandacht voor groen, ontmoetingsplekken, gemeenschappelijke binnentuinen, natuurrijke wanden, pergola’s met druivenranken.
Regenwater wordt opgevangen en gebruikt voor de irrigatie van groenonderdelen (“Waterplein”).
Monumentale panden hebben vaak bijzondere bouwkundige structuren, hoge plafonds, grote glaspartijen, bouwkundige details die niet altijd standaard isolatie of installatie-oplossingen toelaten. In het erfgoedbeleid wordt ook benadrukt: “Omdat elk monument anders is, is verduurzaming altijd maatwerk.”
Het fysieke behoud van karakter (gevels, metselwerk, ornamenten) maakt het soms lastig om ingrijpende energiemaatregelen toe te passen zonder de monumentale waarden aan te tasten. Het is dus een balans tussen behoud en verduurzaming.
Voor gebruikers/opdrachtgevers betekent dit vaak hogere kosten of complexere processen (bijvoorbeeld vergunningen, specialistische aannemers).
Ondanks dat veel duurzaamheidselementen zijn voorzien (zoals hergebruik, gasloosheid, waterbuffering), is de realisatie en exploitatiefase belangrijk — hoe goed de duurzame systemen functioneren in de praktijk, hoe onderhoud plaatsvindt, etc.
Het Popcentrum is gevestigd in het hoofdgebouw van het voormalige slachthuiscomplex op het Slachthuisterrein in Haarlem-Oost. Sinds 2022 is hier een popmuziekschool actief en worden oefenruimten verhuurd aan bands. Het terrein, gelegen nabij de Hannie Schaftstraat, Pladellastraat en Oorkondelaan, is in 2010 aangewezen als gemeentelijk monument.
De planuitwerking en bouwvoorbereiding zijn uitgevoerd door het bouwburo in samenwerking met Van Heeswijk, Strackee, LBP, Warmtebouw en Elektropartners. De werkzaamheden zijn gespecificeerd in het Programma van Eisen (vastgoed d.d. 1 januari 2018) en het Programma van Uitgangspunten (d.d. 24 november 2016).
Het Popcentrum bevindt zich in het monumentale hoofdgebouw van het oude slachthuis, dat tot 1992 in gebruik was. Het ontwerp omvat drie bouwdelen: de voorzijde van het hoofdgebouw en delen van zijbeuk 1 en 2. Kenmerkend zijn het metselwerk van de buitengevel, houten goot- en dakconstructies en de gevelopeningen met rondbogen.
De renovatie en realisatie van het Popcentrum vonden plaats van september 2021 tot september 2022. De belangrijkste werkzaamheden bestonden uit:
- Herstel van gevels en daken;
- Gedeeltelijke renovatiesloop van constructieve onderdelen;
- Aanbrengen van daklantaarns;
- Constructieve aanpassingen vanwege gewijzigde plattegronden;
- Nieuwe vloeren op de eerste verdieping;
- Toepassing van doos-in-doos constructies voor geluidsisolatie.
