Emmaplein 5: monumentaal renoveren, modern werken

Een oude kantoorvilla in Amsterdam Zuid. Vier bouwlagen, veel historie en een binnenkant die jarenlang vooral bestond uit kleine kamers en tussenwanden. Wie er nu binnenloopt, ziet iets anders: een pand dat stap voor stap wordt teruggebracht naar de kern, om vervolgens opnieuw opgebouwd te worden tot een toekomstbestendig makelaarskantoor.

Op de bouwplaats leidt uitvoerder Emiel Snelle de dagelijkse uitvoering. Eric Elskamp is de werkvoorbereider en bedrijfsleider Rob Duinmeijer bewaakt op hoofdlijnen voortgang, kwaliteit en keuzes.

Eerst terug naar de basis: stripsloop en verrassingen

“Bij dit soort panden weet je één ding zeker”, zegt Emiel. “Je weet nooit wat je tegenkomt in een oud gebouw. Het zijn elke keer weer verrassingen.”

De renovatie begon met een intensieve stripsloop van ongeveer drie maanden. Pas als je laag voor laag teruggaat, zie je wat er technisch en bouwkundig écht speelt en waar je plannen moet bijstellen.

Een van de meest opvallende ontdekkingen zat letterlijk verstopt: een loze ruimte in een zijgang. Door het verwijderen van een oude, verstoft inpandige lichtstraat kwam die ruimte tevoorschijn. “Daarmee kregen we ineens extra meters tot onze beschikking. Dat gaf ruimte om het trappenstelsel op te schuiven én extra vierkante meters voor het kantoor te winnen.”

Ook aan de erfgrens met de buurman vroeg het werk om precisie. Doordat er sprake was van een aangrenzende buitengevel met daarboven een gedeelde lichtstraat, moest er secuur gewerkt worden om alles officieel van elkaar te scheiden. Om het risico op schade bij de buren te beperken, is zoveel mogelijk van binnenuit gewerkt, waarbij stof en puin zorgvuldig werden afgevangen om geen schade toe te brengen aan de originele glas-in-loodlichtstraat bij de buurman. Een uitdagende opdracht die boven verwachting netjes is opgelost.

Emiel voegt toe: “Dit is wel een uitzonderlijke situatie. Wat dit vooral leuk heeft gemaakt, is dat we in het naastgelegen pand een goede indruk kregen van alle originele, authentieke details die daar nog aanwezig zijn, zoals het glas in lood, de bouwconstructie en het houtsnijwerk in de spijlen van de trappen.”

Opbouw in een monument: constructie, maatwerk en continu schakelen

Na de sloop begint het echte bouwen in bestaand vastgoed: de constructie aanpassen, installaties inpassen en tegelijkertijd rekening houden met monumentale randvoorwaarden. Precies dat maakt dit project intensief.

Een belangrijke technische ingreep is de voorbereiding voor een lift. Daarvoor moesten zware bouwmuren worden doorbroken, wat direct invloed heeft op de stabiliteit. “We hebben tijdelijk de constructie moeten ondersteunen, zodat we veilig konden werken en daarna de definitieve constructie konden realiseren”, aldus Rob.

Daarnaast speelt afstemming een grote rol. Niet alleen omdat je in een monument werkt, maar ook omdat wensen van opdrachtgever en huurder kunnen wijzigen. “Wijzigingen horen erbij”, klinkt het nuchter. “Maar elke wijziging heeft effect: tekeningen moeten worden aangepast en dat kan druk zetten op de planning en volgorde.”

Ook monumentenzorg vraagt om een andere manier van werken. Met name aan de buitenzijde, zoals gevel, metselwerk en schilderwerk, zijn keuzes en uitvoering nauw verbonden aan onderzoek en beoordeling. Dat kan betekenen: wachten, controleren en soms opnieuw bijstellen.

Afwerking: duurzaam comfort, luxe uitstraling en authentieke details

Waar in de ruwbouw alles draait om techniek en constructie, komen in de afbouw het karakter van het pand én het comfort van nu samen. Het gebouw wordt voorzien van hedendaagse installaties en isolatieoplossingen.

Een mooi voorbeeld van moderniseren zonder het aanzicht te verliezen, is de vervanging van veel ramen door monumentaal vacuümglas. Daarmee verbeteren comfort en energieprestatie, terwijl het oorspronkelijke beeld van het pand behouden blijft.

Ook het timmerwerk is een echt De Nijs-detail. De kozijnen die vervangen worden, komen uit de eigen timmerfabriek. Om ze op authentieke wijze na te maken, zijn stukken uit oude kozijnen gezaagd om exacte replica’s te maken. Zo blijft het historische profiel behouden, terwijl de kwaliteit weer toekomstbestendig wordt.

Binnen wordt zichtbaar gewerkt aan een hoogwaardige uitstraling. De wanden zijn grotendeels geplaatst en de magnesietvloeren, een lichtgewicht dekvloer, zijn aangebracht. Daarop volgt de uiteindelijke vloerafwerking, waaronder een marmeren vloer in de gemeenschappelijke hal en Versailles houten vloeren met luxe bandafwerking.

Het trappenhuis krijgt bovendien een authentieke uitstraling. Zo is besloten om de oorspronkelijk gesneden houten spijlen na te laten maken en terug te laten komen in de vernieuwde trappen. Precies het soort detail waarmee een monument weer gaat spreken.

Bouwen aan een toekomstbestendig monument

“We kijken uit naar het eindresultaat”, aldus Emiel. “Daarnaast hopen we dat we ook nog de mogelijkheid krijgen om, naast het buitenschilderwerk, het voegwerk uit te voeren. Dan is het pand straks zowel van binnen als van buiten compleet vernieuwd en helemaal klaar voor de komende jaren.”

Zo wordt een karakteristieke kantoorvilla niet alleen behouden, maar ook voorbereid op de toekomst, met respect voor het verleden én oog voor de gebruikers van morgen.